Sunday, March 20, 2022

PIDHATO

 

PIDHATO

A.    Pidhato yaiku salah sijine jinis trampil wicara sing diwedharake kanthi sistematis lan nduweni tujuwan tartamtu. Pidhato minangka jinis trampil wicara, mula ora kena nganggo teks. Beda karo maca pidhato sing kudu ana tekse. Sipate prodhuktif, dudu reseptif.

 

B.     Jinis pidhato ana telu adhasar tujuwane, yaiku:

1.      Tanggap wacana: yaiku pidhato sing isine atur pangayubagya (belarasa sungkawa/sukabagya)  utawa pananggap. Upamane pidhato atur pangandikan (sambutan), pidhato atur pasrah/panampi manten, pidhato sesulih (wakil) sing mangku kajat, lan sapanunggale.

2.      Sesorah yaiku pidhato sing isine ndayani, nyemangati, utawa ngejak (provokatif utawa persuasif). Tuladhane pidhato ing pengetan hardiknas, pidhato mapag UAS, pidhato pengetan dina kamardikan, pidhato penyuluhan, lan sapanunggale.

3.      Pamedhar sabda/ular-ular: yaiku pidhato sing isine bab atur wejangan, nuturi, ceramah, utawa khotbah. Tuladhane khotbah kebaktian ing greja, waosan dhawuh/firman Pengeran, atur wejangan, eramah agama, lan sapiturute.

 

C.    Tata carane pidhato umume dibage dadi telu yaiku tata siyaga, tata leksana, lan tata purna.

1.      Tata Siyaga

a.    Ngerteni ancas/tujuwan uga topike pidhato

b.    Ngerteni sapa mitra tuture (audience) lan kepiye kahanane

c.    Nggawe reng-rengan (kerangka)

d.    Nyiapake ubarampe (alat/bahan, menawa perlu)

 

2.      Tata Leksana

a.    Pambuka

1)   Salam pambuka

2)   Panyapa

3)   Pepujen

4)   Mbeber diri

5)   Mbabar pikajengan

 

b.   Isi

1)   Ngaturake topik lan reng-rengane

2)   Ngandharake lan njlentrehake reng-rengan kasebut

 

c.    Panutup

1)   Dudutan (simpulan)

2)   Atur panuwun

3)   Nyuwun pangapura

4)   Atur pangarep-arep/sesanti

5)   Salam panutup

 

3.    Titi Purna

a.    Atur panuwun marang pambiwara

b.    Atur panuwun lan nyuwun pangapura marang sing mengku kaja


 

D.    Sing kudu digatekake nalika pidhato

a.     Nggatekake unggah-ungguhe, kanggo menehi pangaji/pakurmatan marang mitra tutur (audience)

1.  Solah bawa (gandhes, luwes, nandhes, menthes, lan pantes).

2. Cakrik basa (pamilihe tembung, titise pangucap, lan cak-cakan basa)

b.    Omongane cetha, ora digawe-gawe, lan saperlune adhasar tujuwane.

c.     Ora merkarakake bab SARA.

 

Tuladha pidhato sesorah marang bocah-bocah kanthi tujuwan sosialisasi.

Bageyan

Pidhato

Pambuka

Salam

Nuwun, sugeng enjing!

Panyapa

Ingkang kinurmatan Ibu Kepala Panti Asuhan Graha Putra

Adhik-adhikku kabeh warga Panti Asuhan Graha Putra sing taktresnani.

Pepujen

Adhik-adhik kabeh, piye kabare dina iki? Semangat?

Sadurunge, mangga ngaturake panuwun marang Pengeran, awit saka berkah asih Panjenengane, kita isih pinaringan karaharjan, seger kuwarasan, lan kenikmatan sing tanpa pepindhan. Mula kita bisa ketemu ing kegiyatan sosialisasi esuk iki kanthi ora ana alangan.

Mbeber diri

Adhik-adhik sing taktresnani, tepungna, jenenge kakak,  Michael Sarwana, duta anti narkoba saka SMP Al Muslim.

Mbabar Pikajengan

Ing kene keparengna kakak bakal andum wawasan marang adhik-adhik, soaialisasi ngenani bebayane narkoba. Tujuwane supaya adhik-adhik ngerteni lan ora nyalah gunakake narkoba kasebut. Disemak bareng-bareng ya, mengko sawise kakak njelasake bab iki, kakak bakal menehi pitakonan, lan sapa sing isa mangsuli mengko kakak wenehi bebungah.

Isi Pidhato

Ngaturake topik lan reng-rengane

Sing bakal kakak wedhar yaiku tegese narkoba, jinise, bebayane, lan sebaran pengedar narkoba

Andharan lan jlentrehan topik

…………………

Adhik-adhikku warga panti asuhan Graha Putra sing taktresnani. Tuladhane narkotika kayata ganja, heroin, morfin, amfetamin, eVIItasy, sabu-sabu, putau, opium, candu, mariyuana, lan liya-liyane. Obat-obatan kang kalebu narkotika iki disalahgunakake dening para panganggo nganti ketagihan. Mulane kang nggunakake narkotika kasebut saraf-sarafe ing njero awake dadi rusak.

Adhik-adhikku sing taktresnani. Gambaran tumindak kang dilakoni dening para pengguna narkoba yaiku wong-wong padha klesedan. Ing kono wong-wong mau nyekel bumbung disedhot kaya wong ngrokok kang banjur metu kukuse (asap). Awake lunglit, kuru banget, semangate ora ana, sarta males-malesan. Kuwi nggambarake yen wong wis kaprabawan (terpengaruh) narkotika. Yen wis ketagihan ora kena disemayani. Dadi, adhik-adhik kabeh ing kene aja nganti kepengin nyoba narkoba kasebut senajan mung sithik wae, mundhak nagihi. Saliyane mbebayani awake dhewe, ya mbebayani wong liya.

……………………..

Panutup

Dudutan

Adhik-adhik sing taktresnani, cukup semono wae andharan saka kakak. Dudutan cekake, aja pisan-pisan kepencut nyoba nyalah gunakake narkoba. Narkoba dikenal kanggo didohi. Aja nganti mangsa mudhane sampeyan rusak, rusak awake ya rusak mangsa tembene.

Atur panuwun

Matur nuwun, adhik-adhik kabeh wis ndherekake lan menehi kawigaten karo apa sing diandharake kakak ingkene.

Nyuwun pangapura

Kakak njaluk sepura menyang adhik-adhik menawa anggone kakak menehi andharan mau ana omongan utawa tumindak sing kurang mranani ati.

Atur pangarep-arep/sesanti

Muga-muga sithik sing kakak andharake mau migunani tumrap kita kabeh. Muga-muga uga adhik-adhik mbesuk didadekake Pengeran dadi wong sing kasil lan sukses, lan didohake saka bebaya, kalebu bebayane narkoba.

Jaya jaya wijayanti, suradira jayadiningrat lebur dening pangastuti.

Salam panutup

Nuwun! Rahayu, rahayu, rahayu! Sugeng enjing.

 

 

 

Tuesday, March 15, 2022

MAKNA AKSARA JAWA

 

1. Arti Huruf Jawa Ha-Na-Ca-Ra-Ka

  • Ha = Hana hurip wening suci (adanya kehidupan adalah kehendak yang Maha Suci)
  • Na = Nur candra,gaib candra,warsitaning candara (harapan manusia hanya selalu ke sinar iIlahi)
  • Ca = Cipta wening, cipta mandulu, cipta dadi (satu arah dan tujuan pada Yang Maha Tunggal)
  • Ra = Rasaingsun handulusih (rasa cinta sejati muncul dari cinta kasih nurani)
  • Ka = Karsaningsun memayuhayuning bawana (hasrat diarahkan untuk kesajahteraan alam)

2. Arti Huruf Jawa Da-Ta-Sa-Wa-La

  • Da = Dumadining dzat kang tanpa winangenan (menerima hidup apa adanya)
  • Ta = Tatas , tutus, titis, titi lan wibawa (mendasar ,totalitas, satu visi, ketelitian dalam memandang hidup)
  • Sa = Sifat ingsun handulu sifatullah (membentuk kasih sayang antar sesama, Hablum Minallah dan Hablum Minannas)
  • Wa = Wujud hana tan kena kinira (ilmu manusia hanya terbatas namun bisa juga tanpa batas, atas Ijin Allah)
  • La = Lir handaya paseban jati (mengalirkan hidup semata pada tuntunan iIlahi)

3. Arti Huruf Jawa Pa-Dha-Ja-Ya-Nya

  • Pa = Papan kang tanpa kiblat (hakekat Allah yang ada di segala arah)
  • Dha = Dhuwur wekasane endek wiwitane (untuk bisa di atas tentu dimulai dari dasar)
  • Ja = Jumbuhing kawula lan Gusti (selalu berusaha menyatu dan memahami kehendak-Nya)
  • Ya = Yakin marang samubarang tumindak kang dumadi (yakin atas titah/qodrat Ilahi)
  • Nya = Nyata tanpa mata, ngerti tanpa diuruki (memahami qodrat kehidupan)

4. Arti Huruf Jawa Ma-Ga-Ba-Tha-Nga

  • Ma = Madep mantep manembah mring Ilahi (yakin,mantap dalam menyembah iIlahi)
  • Ga = Guru sejati sing muruki (belajar pada guru sejati)
  • Ba = Bayu sejati kang andalani (menyelaraskan diri pada gerak alam)
  • Tha = Tukul saka niat (sesuatu harus tumbuh dari niat)
  • Nga = Ngracut busananing manungso (melepaskan egoisme di dalam pribadi manusia)

 

Huruf aksara jawa ternyata juga bermakna mewakili kepercayaan orang Jawa, yaitu kerinduannya akan harmoni dan ketakutannya akan segala sesuatu yang dapat memecah-belah harmoni.

  • Ha-Na-Ca-Ra-Ka artinya ada utusan, yakni utusan hidup, berupa nafas yang berkewajiban menyatukan jiwa dengan jasat manusia. Hal ini menunjukkan adanya pencipta (Tuhan), ciptaan (manusia), dan tugas yang diberikan Tuhan kepada manusia.
  • Da-Ta-Sa-Wa-La artinya manusia setelah diciptakan sampai dengan data : saatnya (dipanggil), tidak bisa sawala : mengelak,dan harus bersedia melaksanakan, menerima dan menjalankan kehendak Tuhan.
  • Pa-Dha-Ja-Ya-Nya artinya menyatunya zat pemberi hidup (iIlahi) dengan yang diberi hidup (makhluk). Maksdunya padha : sama atau sesuai, cocok tunggal batin yang tercermin dalam perbuatan berdasarkan keluhuran dan keutamaan. Jaya berarti menang, unggul dengan sungguh-sungguh dan bukan menang-menangan. Maknanya, setiap batin manusia pasti sesuai dengan apa yang diperbuatnya.
  • Ma-Ga-Ba-Tha-Nga artinya menerima segala yang diperintahkan dan yang dilarang oleh Tuhan. Maksudnya manusia harus pasrah pada garis qodrat, meskipun manusia diberi hak untuk berusaha menanggulanginya.

Monday, February 14, 2022

PAWARTA


"STRUKTUR PAWARTA"
Irah-irahan 
Nggambarake isine pawarta
Alinea Pambuka
Menehi informasi penting ing pawarta
Bisa nggawe pamaca mlebu ing perangane pawarta
Isi Pawarta
Ana 5W+1H 
Panutup Pawarta
Isine ngenani ringkesane pawarta

Friday, January 28, 2022

PERJALANAN HIDUP MANUSIA DALAM TEMBANG MACAPAT

Garisatas.com
1.    MASKUMAMBANG

Keadaan manusia saat masih di dalam ruh yang kemudia ditanamkan dalam Rahim.

2.    MIJIL

Fase kelahiran manusia.

3.    SINOM

Penggambaran masa muda. Masa muda merupakan masa yang dianggap indah dan oenuh dengan angan-angan.

4.    KINANTHI

Masa pembentukan jati diri dan meniti dalam menuju cita-cita. Dalam tembang ini digambarkan manusia memutuhkan tuntunan untuk mewujudkan cita-cita.

5.    ASMARADANA

Mengisahkan akan masa-masa asmara dan larut dalam kisah cinta.

6.    GAMBUH

Menceritakan tentang komitmen dalam pernikahan untuk menentukan cinta dalam satu rumah tangga.

7.    DHANDHANGGULA

      Kehidupan yang telah mencapai kemapanan social serta kesejahteraan, sandangan, pangan, dan papan.

8.    DURMA

      Durma berasal dari kata darma. Menggambarkan bahwa seseorang seyogyanya melakukan sedekah dan berbagi kepada sesama.

9.    PANGKUR

      Menggambarkan hawa nafsu manusia. Pangkur atau mungkur memiliki arti menyingkirkan hawa nafsu dan angkara murka, serta nafsu negative yang menggerogoti jiwa.

10.MEGATRUH

      Megatruh berarti megat roh. Terpisahnya nyawa dari jasad kita, terlepasnya ruh atau nyawa menuju keabadian mengisahkan tentang kematian manusia.

11.PUCUNG

      Pucung berarti pocong atau jasad manusia yang dibungkus dengan kainmori putih. Pola metrum ini menceritakan tubuh manusia yang dibungkus kain kafan saat dikuburkan di tempat peristirahatan abadi.

Tuesday, August 31, 2021

TEKS DHESKRIPTIF

Bola.com

1.    Tegese Teks Dheskriptif

Teks dheskriptif yaiku salah sijine jinis teks wacana adhedhasar tujuwan komunikasine sing digunakake kanggo njelasake samubarang utawa kedadeyan.  Dheskriptif minangka salah sijine jinise wacana, bisa nurunake maneka jinis adhedhasar wujud wacanane. Panganggone wacana dheskriptif upamane kanggo ndheskripsikake wong, kanggo ndheskripsikake barang, lan kanggo ndheskripsikake kedadeyan (deleng Ghufron, 2016:66-67; Chaer, 2014:272; lan Djajasudarma, 2012:12; Djajasudarma, 2010:11). Tujuwan panganggone wacana dheskripsi iki kanggo menehi informasi sing cetha lan jangkep ngenani salah sijine wewujudan (barang utawa kedadeyan). Saliyane iku kanthi anane dheskripsi sing jangkep lan rinci uga bisa narik kawigatene wong liya marang wewujudan kasebut (kanggo mbujuk/persuasi). Tuladhane wacana dheskriptif sing awujud teks upamane teks berita, teks biografi/profil, teks dheskripsi barang, lan sapiturute.

 

2.    Titikan lan Jinise Teks Dheskriptif

Titikane teks dheskriptif yaiku:

a.    isine awujud wacana dheskriptif/nggamabrake.

b.    nggunakake ukara deklaratif

c.    isine asipat obyektif.

d.    nggunakake dhata faktuwal.

Dene jinise wacana dheskriptif/panjelas adhedhasar wujud wacanane bisa diperang dadi enem, yaiku:

a.    wacana klarifikatif, tujuwan ekanggo nerangake,

b.    wacana analitik, tujuwane kanggo njlentrehake,

c.    wacana konfirmatif, tujuwane kanggo negesake,

d.    wacana intensif, tujuwane kanggo nandhesake,

e.    wacana naratif ilustratif, tujuwane kanggo nggambarake, lan

f.     wacana komparatif, tujuwane kanggo mbedakake.

 

3.    Pamangune Teks Dheskriptif

Pamangune teks dheskriptif bisa dibedakake dadi loro, yaiku wangun teks wacana lan wangun kabasan. Jlentrehane ing ngisor iki.

 

a.    Wangune Teks

Wangun teks saka wacana dheskriptif ana telu, yaiku idhentifikasi, klasifikasi, lan dheskripsi. Perangan idhentifikasi isine nggambarake utawa nyethakake apa sing dirembug (sajrone basa lisan) utawa apa sing diandharake (sajrone basa tulis). Tetembungan idhentifikasi luwih gampange bisa diarani tema utawa gambaran umum apa sing didheskripsi. Perangan sabanjure yaiku klasifikasi. Perangan iki isine bageyan-bageyan saka tema sing didheskripsi. Luwih gampange bisa diarani reng-rengan topik pecahan saka tema (kalimat utama, Ind.). Dene perangan dheskripsi yaiku perangan sing isine dheskripsi saka reng-rengan utawa topik sing ana (kalimat penjelas, Ind.).

 

b.    Wangun Kabasan

Wangun kabasan saka wacana dheskriptif yaiku kabeh wujud tembung, frasa, klausa, lan ukara sing ndhapuk anane wacana kanthi utuh. Utuh neng kene tegese yaiku urut, jelas, lan sambung teges utawa makna leksikal utawa graatikale (deleng Ghufron, 2016:32). Salah sijine sing bakal diandharake ing kene yaiku wangun basa ing bab tembung lan tata sajine.

 

1)   Jinise Tembung

Miturut teori tradhisional wujude tembung bisa diperang dadi sepuluh. Teori kasebut sepisanan diandharake dening Aristoteles. 10 jinis tembung kasebut yaiku:

a)    tembung aran,

b)   tembung kriya,

c)    tembung kahanan,

d)   tembung katrangan,

e)    tembung sesulih,

f)    tembung wilangan,

g)   tembung ancer-ancer,

h)   tembung panggandheng,

i)     tembung panyilah, lan

j)     tembung panguwuh (Alwasillah, 2011:38; Prawiroatmodjo, 1955:82).

Sepuluh jinis tembung kasebut, nut pangrembakane ilmu basa, bisa diringkes maneh dadi lima. Sejatine jinise tetep sepuluh, nanging lima liyane diringkes dadi sajinis. Limang jinis tembung kasebut yaiku bakal tembung, tembung aran, tembung kriya, tembung kahanan, lan tembung panggawe. Kanggo nggampangake sinau, mligine kanggo sing lagi anyar ajaran, sinau sepuluh jinis miturut pamawase Aristoteles wae. Sepuluh jinis tembung kasebut diandharake ing ngisor iki siji mbaka siji.

a)    Tembung aran, yaiku tembung kang dadi namane (jeneng, aran, merek) barang utawa apa-apa kang dianggep barang. Tuladhane: omah, buku, kreteg, Semeru, Surabaya, Sukarman, Gunawan Wibisana, pesugihan, kabudayan, panjaluke, pasinaon, kabupaten, lan sapanunggale.

b)   Tembung kriya, yaiku tembung kang mratelakake penggaweyan, tumindak, utawa solah bawa. Tuladhane: mangan, turu, tiba, mati, tresna, ngombe, nulis, macul, mbanyu, mili, lan sapanunggale.

c)    Tembung kahanan, yaiku tembung sig mratelakake kahanane utawa sipate aran. Tuladane: abang, ijo, pinter, gedhe, tuwa, lan sapiturute.

d)   Tembung katrangan, yaiku tembung sing mratelakake katrangan marang saliyane aran. Tuladhane: arep, bakal, lagi, wis, mentas, wingi, emben, mengko, kerep, saparan-paran, sebenere, ora kena, embuh, menawa, mulane, siji-siji, setugel, suwengi, lan sapiturute.

e)    Tembung sesulih, yaiku tembung kang gunane kaggo nyulihi utawa ngganteni nyebut barang. Tuladhane: iki, iku, ika, dheweke, aku, sampeyan, lan sapiturute.

f)    Tembung wilangan, yaiku tembung sing nuduhake wilangan. Tuladhane: siji, loro, slawe, seket, suwidak, eka, dwi, tri, catur, panca, sad, sithik, akeh, kabeh, kapisan, kapindho, lan sapiturute.

g)   Tembung ancer-ancer, yaiku tembung sing mratelakake ancer-ancer, ener, papan, utawa panggonan. Tuadhane: ing, menyang, saka, ndhuwur, antara, ngisor, krana, merga, lan sapiturute.

h)   Tembung panggandheng, yaiku tembung sing nggandheng tembung siji lan tembng liyane. Tuladhane: lan, sarta, tur, mula, supaya, amrih, nanging, ewadene, lir, kadya, kanthi, watara, lan liya-liyane.

i)     Tembung panyilah, yaiku tembung kang mratelakake jukukan. Tuladhane: si, sang, kang, lan sapiturute.

j)     Tembung panguwuh, yaiku tembung sing mratelakake panyeru utawa sabawa. Tuladhane: o, hlo, wah, adhuh, mesakne, hus, jabang bayi, ah, eman, lan sapiturute.

 

2)   Panulise Tembung (Jejeg/Miring)

Swara jejeg lan miring kalebu bab titi swara ing ilmu basa. Ngunekake/ngucapake tembug kanthi cara jejeg utawa miring gumantung panggone aksara swarane. Kanggo nggampangake ngerteni bedane, bisa ndeleng tuladha sajrone dhaftar ing ngisor iki.

Aksara Swara

Jejeg

Miring

a

ana

anak

ula

paku

i

kira

paling

sikat

mulih

u

pupu

asung

upa

warung

é

pepe

seleh

sate

waleh

e (pepet)

wesi

kendhi

o

sekolah

wos

kolam

pojok

 

 

4.    Olah Teks Dheskriptif

Kegiyatan olah teks iki dibage dadi papat, yaiku nggawe teks, njinggleng teks, maca lan micarakakae teks, lan ndudut isine teks. Andharan luwih jangkepe ing ngisor iki.

 

a.    Nggawe Teks Dheskriptif

Nggawe teks dheskriptif luwih gampang tinimbang nggawe teks liyane, apa maneh teks sastra kayadene teks naratif. Ing ngisor iki diandharake tata carane nggawe teks dheskriptif.

1)   Nemtokake tema lan topik.

2)   Nglumpukake dhata faktuwal kanthi cara ngidhentifikasi samubarang sing bakal didheskripsiake.

3)   Nggawe reng-rengan saka topik, yaiku mantha bakune gagasan saka isen-isene topik.

4)   Ndheskripsiake saben pepanthan kanthi katrangan sing jangkep adhedhasar dhata faktuwal sing wis diklumpukake sadurunge.

Sing kudu digatekeke sajrone nggawe teks yaiku ngerteni pamangune teks kanthi utuh. Perangan sing luwih cilik yaiku tembung, kumpulane tembung dadi ukara. Kumpulan ukara kasebut dadi wacana. Sing bisa ngiket kabeh mau yaiku kaslarasan teges lan makna kang kaiket karo sawijine topik utawa bakune gagasan (deleng Poerwadarminta, 1984:33).

 

b.   Njinggleng Teks Dheskriptif

Sawise teks kasil digawe, sing kudu ditindakake sabanjure yaiku njinggleng teks. Njinggleng neng kene yaiku ngoreksi, ndandani, lan ngowahi teks. Dhasar sing digunakake kanggo ngingglengi teks kasebut diandharake ing ngisor iki.

1)   Tata tulis lan ejaane, yaiku  njinggleng menawa ana sing kliru nulise, kurang aksarane, luwih aksarane, lan sapiturute. Upamane tembung ‘cocog’ kliru nulis ‘cocok’, ‘padha’ kliru dituis ‘pada’, ‘ngerteni’ kliru ditulis ‘mangerteni’, ‘ana’ kliru ditulis ‘ono’, ‘digunakake’ kliru ditulis ‘digunaake’, ‘yaiku’ kliru ditulis ‘yikuu’, ‘njinggleng’ kliru ditulis ‘njingnggleng’, lan sapiturute.

2)   Tandha wacane, yaiku njinggleng tandha waca sing dienggo, klebu cara panulise kudu bener. Upamane tandha mandheg (titik, patanya, seru), koma, garis miring, titik loro, titik koma, kutip,  lan sapiturute.

3)   Teges leksikal utawa gramatikale, yaiku njingglengi teges utawa makna saka rerakitane tembung sing dienggo, rerakitane ukara, lan rerakitane pada/paragrafe.

 

c.    Maca lan Micarakake Teks Dheskriptif

Trampil basa nduweni patang jinis, salah sijine yaiku maca lan micara. Minangka katrampilan, mung bisa diduweni menawa kerep ngenggo kanthi cara ngulinakake utawa ngakehi gladhen. Katrampilan basa uga dipangaribawani saka wawasan lan pengalamane panganggo basa. Sajrone maca, kita mesthi wae kanthi ndeleng, njingglengi, lan ngerteni aksara-aksara sing ndhapuk basa kanthi utuh. Salah sijine jinis maca sing cocog kanggo macakake teks dheskriptif yaiku maca seru (oral reading). Maca seru yaiku maca kanthi pamacan sing jangkep lan nggunakake wirama/intonasi sing cetha lan genah. Tata cara gladhen maca sing apik yaiku:

1)   gladhen olah vokal,

2)   sinau wirama/intonasi, lan

3)   titise pangucap.

Dene katrampilan micara sajrone wacana dheskripsi bisa disinaoni kanthi ngerteni apa sing bakal dikandhakake, yaiku isine wacana kasebut. Cara sing digunakake sajrone ndheskripsikake samubarang yaiku:

1)   ngerteni tema lan topike,

2)   ngerteni balungan utawa reng-rengan perangane topik,

3)   nggunakake solah bawa sing trep (gandhes, luwes, mesthes, nandhes, lan pantes), lan

4)   trampil olah cakrik basa (pilihan tembung, wirama, titise pangucap).

Intine sajrone wicara sing apik, kudu ngerteni sapa sing ngomog, sapa sing dijak ngomong, apa sing diomongake, lan kepiye swasanane. Dene teknik sing kudu diduweni wong sing micara yaiku among cipta (nalar/logis), among swasana (adaptif), among rasa (etis, empatis, lan estetis), lan among raga (tampilan).

 

d.   Ndudut Isine Teks Dheskriptif

Saliyane nulis lan micara minangka jinise trampil basa sing asipat prodhuktif, ana rong jinis trampil basa liyane nanging asipat reseptif, yaiku nyemak lan maca. Amarga sipate reseptif, mesthi wae wong sing maca utawa nyemak oleh kawruh utawa sesurupan anyar saka apa sing ditindakake. Nalika maca utawa nyemak wacana dheskriptif, kita bakal oleh kawruh ngenani samubarang sing didheskripsikake. Supaya bisa luwih patitis utawa optimal anggone nampa kawruh kasebut, mesthi wae anggone maca utawa nyemak kudu tumemen, saengga bisa nggawe dudutan sing pener. Ing ngisor iki salah sijine cara supaya anggone ndudut isine wacana dheskriptif bisa pener.

1)   njinglengi tema lan topik sing diwedharake kanthi lisan utawa tulis,

2)   ngerteni bakune gagasan saben pada utawa saben bageyan omongan,

3)   nggatekake dhata faktuwal sing diwedharake sajrone bageyan-bageyane wacan kasebut, lan

4)   nyundhukake apa sing diwaca utawa disemak karo kahanan sing ana ing bebrayan adhedhasar kawruh utawa pengalaman sing diduweni sadurunge.